Direnç Nedir? Direnç hesaplaması nasıl yapılır?

Direnç

Bu yazımızda elektronik devrelerin hemen hemen tamamında bulunan bir devre elemanını, direnci ele alacağız. Direnç nedir, direnç renk kodları, direnç değeri hesaplama konularını bu yazının sonunda kavramış olacaksınız.

direnç nedir, direnç sembolü, direnç birimi, direnç kullanımı

 

Direnç Nedir?

Elektrik akımının karşılaştığı güçlük Direnç olarak tanımlanır. Direncin birimi OHM(Ω)‘dur ve R harfiyle gösterilir.(İngilizce de direncin kelime karşılığı Resistor’dür. R harfi buradan gelmektedir.)

 

Dirençler ne amaçla kullanılır?

  • Devreden geçen akımı sınırlamak
  • Devrenin besleme gerilimini bölüp küçülterek diğer elemanların çalışmasını sağlamak
  • Devre elemanlarının yüksek akımdan zarar görmesine engel olmak

 

Direnç Renk Kodları

 

 

direnç nedir, direnç sembolü, direnç birimi, direnç kullanımı

 

Dirençlerin üzerinde, kaç ohm’luk bir direnç olduğu yazmıyor. Bunun yerine çizgi halinde renkli şeritler var. Bu renkler direncin değerini anlatıyor. Direnç değeri ufak bir hesaplamayla kolayca bulunacağı gibi avometre ile ölçerek de bulunabilir. 

Öncelikle renklerin hangi sayıya karşılık geldiğini öğrenelim. 

 

 

 

direnç renk kodları sokakta sayamam gibi

Yukarıdaki tablo renklerin hangi sırayla ilerlediğini ve hangi sayıya karşılık geldiğini gösteriyor. “SoKaKTa SaYaMaM GiBi” cümlesi renk sırasının kodlanmış halidir ve hatırlamayı kolaylaştırır. Bu cümledeki sessiz harfler renklerin baş harflerini ifade eder. 

 

direnç renk kodları tablosu

 

Direnç Değeri Nasıl Hesaplanır?

 

Direnç değeri hesaplaması yapılırken öncelikle direncin üzerinde kaç renk olduğunu bilmek gerekir. Yaygın olarak 4 ve ya 5 renk şeridi karşımıza çıkar.

Direnç üzerindeki renkler sayı, çarpan, tolerans olmak üzere farklı anlamlar taşır.

Sayı  :  Bu kısımda değerlendirilecek renklerin, tablodaki rakamsal karşılıkları direkt olarak yazılır.

Çarpan :  Çarpan olarak alınacak rengin sayı değeri 10 üzeri olarak yazılır ve SAYI kısmıyla çarpılır.

Tolerans :  Direnç değerindeki sapma aralığını ifade eder. Örneğin 100 ohm’luk bir direnç %10 toleransa sahipse, 90 ohm ile 110 ohm aralığında bir değerdedir.

 

 

Önemli Direncin renk sırasının hangi taraftan başlayacağını tespit etmek çok önemlidir. Renk şeritlerinin birbirine yakın olduğu ve dış tarafa en yakın rengin olduğu kısımdan başlanır renkler okunmaya. Aşağıda örnekte görebilirsiniz.

 

Direnç renk sırası başlangıç tarafı

Resimde kırmızı, mor, kahverengi birbirine yakın bir grup, altın rengi daha dışarda 

4 renkli direnç hesaplama

 

4 renkli dirençlerde;

1 ve 2. renk şeridi SAYI

3. renk şeridi ÇARPAN

4.renk şeridi TOLERANS olarak okunur.

 

4 renk direnç değeri okuma

Turuncu – Beyaz         SAYI
3           9

 

Kahverengi          ÇARPAN
10^1 = 10

 

Altın                  TOLERANS
%5 tolerans

 

SAYI olarak yazılan 1. ve 2. renklerin rakamsal karşılığı yan yana konur. 39 sayısı elde edilir.

Bu sayı ÇARPAN değeri ile çarpılır ve  39 X 10 = 390 ohm bulunur. Bu direnç 390 ohm’luk bir dirençtir.

Tolerans değeri %5 olduğu için 390’ın %5 i bulunur o da yaklaşık 20’dir. Bu değer direnç değerine eklenir, çıkarılır. Direncin değer aralığı bulunur.

390+20 = 410 ohm          ve        390-20 = 370 ohm

Bu direncin değeri 370 ohm ile 410 ohm arasındadır.

 

Bir hesaplama örneği daha yapalım.

4 renk direnç değeri okuma 10k

Kahverengi- Siyah         SAYI
1             0

 

Turuncu          ÇARPAN
10^3 = 1000

 

Altın                  TOLERANS
%5 tolerans

 

SAYI olarak yazılan 1. ve 2. renklerin rakamsal karşılığı yan yana konur. 10 sayısı elde edilir.

Bu sayı ÇARPAN değeri ile çarpılır ve  10 X 10000 = 10.000 ohm bulunur. Bu direnç 10.000 ohm = 10 kiloohm yani 10k’lık bir dirençtir.

Tolerans değeri %5 olduğu için 10.000’in %5 i bulunur o da yaklaşık 500’dür. Bu değer direnç değerine eklenir, çıkarılır. Direncin değer aralığı bulunur.

10.000+500 = 10.500 ohm          ve        10.000-500 = 9.500 ohm

Bu direncin değeri 10.500 ohm ile 9.500 ohm arasındadır.

 

 

5 renkli direnç hesaplama

 

5 renkli dirençlerde;

1 , 2 ve 3. renk şeridi SAYI

4. renk şeridi ÇARPAN

5.renk şeridi TOLERANS olarak okunur.

 

5 renk direnç değeri okuma 243ohm

Kırmızı – Sarı  – Turuncu         SAYI
2         4          3

 

Siyah                ÇARPAN
10^0 = 1

 

Kahverengi          TOLERANS
%1 tolerans

 

SAYI olarak yazılan 1,2 ve 3. renklerin rakamsal karşılığı yan yana konur. 243 sayısı elde edilir.

Bu sayı ÇARPAN değeri ile çarpılır ve  243 X 1 = 243 ohm bulunur. Bu direnç 243 ohm’luk bir dirençtir.

Tolerans değeri %1 olduğu için 243’ın %1 i bulunur o da yaklaşık 2’dir. Bu değer direnç değerine eklenir, çıkarılır. Direncin değer aralığı bulunur.

243+2 = 245 ohm          ve        243-2 = 241 ohm

Bu direncin değeri 245 ohm ile 241 ohm arasındadır.

 

 

Cevap

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.